ฟิวส์คืออะไร

ฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmannฟิวส์ Bussmann

ฟิวส์

ฟิวส์คืออะไร

ฟิวส์ (Fuse) เป็นอุปกรณ์นิรภัยชนิดหนึ่งที่อยู่ในอุปกรณ์ไฟฟ้าทั่วไป โดยจะป้องกันการลัดวงจรและการใช้กระแสเกินในวงจรไฟฟ้า โดยฟิวส์จะหลอมละลายและตัดกระแสไฟออกจากวงจรเพื่อป้องการอุปกรณ์เสียหาย โดยฟิวส์ (Fuse) ซึ่งเป็นตัวนำไฟฟ้าที่เป็นโลหะชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยเส้นลวดที่ทำมาจากวัสดุที่มีจุดหลอมละลายต่ำบรรจุอยู่ภายในภาชนะห่อหุ้ม โดยเมื่อมีกระแสไฟฟ้าผ่านตัวฟิวส์มากเกินไปลวดภายในฟิวส์จะเกิดความร้อนและทำให้ฟิวส์ขาดในที่สุด

การทำงานของ ฟิวส์ (Fuse)
เมื่อกระแสไฟฟ้าผ่านมากเกินไปหรือใช้งานเกินกำลัง วัสดุที่ใช้ทำฟิวส์จะร้อนและหลอมละลายขาดออกจากกันโดยปราศจากเปลวไฟ วัสดุที่ใช้ทำฟิวส์จะทำจากโลหะผสมมีจุดหลอมเหลวต่ำ เช่น ตะกั่ว สังกะสี ดีบุก และทองแดงเป็นต้น

Marking ข้อความบนตัวฟิวส์บอกอะไรบ้าง
1.    Rated Ampere หรือกระแสไฟฟ้าสูงสุดที่ใช้งาน
2.    Rated Voltage หรือแหล่งจ่ายไฟฟ้าของวงจรนั้นๆในฟิวส์บางชนิดอาจบอกข้อมูลลักษณะเฉพาะของฟิวส์ตัวนั้นๆด้วย
3.    Fuse speed หรือความไวในการทำงานของฟิวส์
4.    Standard ทีรับรองการผลิตเช่น IEC, IEEE
5.    ยี่ห้อผู้ผลิต/part no./series ของฟิวส์ตามผู้ผลิต
6.    Breaking capacity หรือกระแสที่ผ่านฟวส์มากที่สุดที่ทำให้ฟิวส์ทำงานได้ปกติหน่อยเป็น kA

ฟิวส์คือ

รูปภาพแสดงสัญลักษณ์ฟิวส์

Packages and materials
ฟิวส์ มีหลายชนิดทั้งขนาดและรูปแบบ มาตรฐานอุตสาหกรรมฟิวส์ได้ออกแบบฟิวส์เป็น 2 ส่วนคือเบ้าฟิวส์(Socket) และลูกฟิวส์ (Fuse) โดยเมื่อฟิวส์ขาดผู้ใช้งานแค่เปลี่ยนเฉพาะลูกฟิวส์เท่านั้นจึงง่ายและสะดวกในการใช้งาน โดยลูกฟิวส์มีหลายชนิดทั้งทำจากเซรามิก, แก้ว, พลาสติก, ไฟเบอร์กลาส, แผ่นไมกาขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งานและแรงดันไฟฟ้าที่ใช้งาน
ลูกฟิวส์ส่วนใหญ่มักมีลักษณะทรงกระบอกและปลายทั้ง 2 ด้านเป็นโลหะเพื่อใส่กับ Socket ตามแต่ละชนิดและขนาดฟิวส์ โดยฟิวส์บางชนิดอาจมีลักษณะเป็นรูปขวด Bottom shape

การแบ่งประเภทของฟิวส์

1. ฟิวส์เส้น
ฟิวส์เส้น ลักษณะเป็นลวดเปลือย ใช้กับสวิตช์ตัดตอนแบบใบมีด(Cut Out) สามารถยึดโดยการใช้น็อตหัวท้ายของฟิวส์ ขนาดการทนกระแสของฟิวส์ขึ้นอยู่กับพื้นที่หน้าตัดของฟิวส์ นอกจากนี้ยังมีฟิวส์อีกชนิดหนึ่งคือฟิวส์ชนิดก้ามปู การใช้งานเหมือนกันกับแบบฟิวส์เส้น นิยมใช้กับวงจรไฟฟ้าภายในอาคาร เช่น วงจรเต้ารับหรือวงจรแสงสว่าง ที่มีขนาดโหลดไม่มาก

ฟิวส์เส้นและฟิวส์แผ่น

รูปภาพแสดงลักษณะฟิวส์เส้นและฟิวส์แผ่น

การใช้ฟิวส์เส้นหรือฟิวส์ก้ามปูที่กล่าวมานี้ ต้องใช้ร่วมกับสะพานไฟหรือคัตเอาต์ (Cut out) สะพานไฟเปรียบเสมือนสะพานข้ามแม่น้ำที่ปิดเปิดได้ เพราะเมื่อเปิดสะพานให้เรือขนาดใหญ่ผ่านรถยนต์ต่างๆจะไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านจากฝั่งหนึ่งมาอีกฝั่งหนึ่งได้สะพานไฟก็เช่นเดียวกันเมื่อยกคัตเอาต์ขึ้นสะพานไฟจะถูกตัดขาด กระแสไฟฟ้าก็ไม่สามารถไหลผ่านได้ (ตัดวงจรไฟฟ้า)แต่เมื่อสับคัตเอาต์ลงวงจรถูกต่อเข้าด้วยกัน กระแสไฟฟ้าก็สามารถไหลผ่านไปได้สะพานไฟหรือคัตเอาต์ (Cut Out) นี้เป็นตัวตัดวงจรไฟฟ้าแบบธรรมดาซึ่งนิยมใช้ตามอาคารหรือตามที่อยู่อาศัยทั่วไป

คัตเอาต์ (Cut Out)

รูปภาพแสดงลักษณะของคัตเอาต์ (Cut Out)

2. คาร์ทริดจ์ฟิวส์ (Cartridge Fuse)
มีอยู่ 2 ชนิด คือ แบบกระบอกหรือแบบเฟอร์รูล (Ferrule) และแบบใบมีด (Knife Blade Type) เป็นฟิวส์ที่มักใช้ร่วมกับเซฟตีสวิตช์ (Safety Switch)

ฟิวส์จะมีลักษณะเป็นกระบอกไฟเบอร์ที่มีหัวและท้ายเป็นโลหะตัวนำรูปทรงกระบอกหรือคล้ายใบมีด ภายในบรรจุฟิวส์เส้นกับสิ่งที่ทำหน้าที่ระบายความร้อน และทำหน้าที่ดับประกายไฟเมื่อฟิวส์ขาดเป็นสารจำพวกทรายละเอียดหรือสารบางอย่าง ขนาดกระแสที่สามารถทนได้มีค่าตั้งแต่ 2-1200 แอมป์ มีทั้งแบบที่ใช้กับสวิตช์นิรภัย และตลับกระเบื้อง ตัวคาทริดฟิวส์นั้นมี 2 แบบ คือ แบบที่ถอดเปลี่ยนไส้ฟิวส์ได้ และแบบที่ถอดเปลี่ยนไส้ฟิวส์ไม่ได้

เฟอร์รูลและแบบแก้วใส

เฟอร์รูลและแบบแก้วใส

รูปภาพแสดงแสองลักษณะของฟิวส์แบบเฟอร์รูลและแบบแก้วใส

เซฟตี้สวิตซ์ หมายถึงสวิตช์ที่อยู่ภายในกล่องโลหะฝาจะเปิดออกได้เมื่อตอนที่สวิตช์อยู่ในตำแหน่ง off เท่านั้น

ฟิวส์แบบใบมีดรูปภาพแสดงลักษณะของฟิวส์แบบใบมีด

3. ฟิวส์ปลั๊ก (Plug Fuse)
ฟิวส์ปลั๊ก (Plug Fuse) เป็นฟิวส์ที่นิยมใช้กันมากตามบ้านพักอาศัย มีรูปร่างคล้ายจุกก๊อกทรงกระบอก ปลายด้านหนึ่งใหญ่กว่าปลายอีกด้านหนึ่ง หลอดฟิวส์ทำด้วยกระเบื้อง ภายในหลอดฟิวส์มีเส้นฟิวส์และทรายบรรจุอยู่  เวลาใช้ฟิวส์ต้องใส่ลงในตลับฟิวส์  และหมุนฝาครอบฟิวส์ปิดฟิวส์ให้แน่น ที่ฝาครอบฟิวส์มีช่องสำหรับดูสภาพของฟิวส์ ถ้าเส้นฟิวส์ขาด ปุ่มบอกสภาพฟิวส์จะหลุดออกจากหลอดฟิวส์ สามารถมองเห็นได้ ฟิวส์ปลั๊กนิยมใช้ทั้งในวงจรไฟแสงสว่าง และวงจรที่ใช้กำลังไฟฟ้าสูงๆ ทั้งนี้เพราะการเปลี่ยนฟิวส์ทำได้ง่าย มีความปลอดภัยในขณะเปลี่ยนฟิวส์ และขณะฟิวส์หลอมละลายจะไม่มีการกระเด็นของเศษฟิวส์จึงไม่เกิดอันตราย

ฟิวส์ปลั๊ก

รูปภาพแสดงลักษณะของฟิวส์ปลั๊ก

 

ฟิวส์ปลั๊กคือ

รูปภาพแสดงลักษณะของฟิวส์ปลั๊ก

 

การเลือกใช้ฟิวส์ภายในบ้าน

ควรเลือกฟิวส์ที่ทนกระแสไฟฟ้าสูงสุด และทนได้มากกว่ากระแสะไฟฟ้าสูงสุดที่ใช้ภายในบ้านเล็กน้อย และไม่ควรใช้ลวดเหล็ก หรือลวดทองแดงที่มีจุดหลอมเหลวแทนฟิวส์ เพราะเมื่อกระแสไฟฟ้าไหลผ่านมากเกินไป ลวดเหล็กหรือลวดทองแดงจะไม่หลอมละลาย จึงไม่ช่วยตัดวงจรไฟฟ้าในบ้าน ฟิวส์ที่ใช้ตามบ้านมีหลายขนาด เช่น ขนาด 10 15 และ 30 แอมแปร์ ฟิวสืขนาด 15แอมแปร์ คือ ฟิวส์ที่ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ไม่เกิน 15 แอมแปร์ ถ้ากระแสไฟฟ้าผ่านมากว่านี้ ฟิวส์จะหลอมละลาย ทำให้วงจรขาด ดังนั้น การเลือกใช้ฟิวส์จึงต้องเลือกขนาดของฟิวส์ให้พอเหมาะกับปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่าน ฟิวส์มีหลายชนิด แต่ละชนิดจะใช้แตกต่างกัน ดังนั้นจึงควรเลือกใช้ให้เหมาะสม

 

 

ที่มา
-วัสดุช่างอุตสาหกรรม หน่วยการเรียนที่ 10: วัสดุไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์, โครงการส่งเสริมอุตสาหกรรมแม่พิมพ์ และ สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา
-อุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าและการต่อสายดิน, หน่วยที่ 8 วิชาไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เบื้องต้น (2001-1003), E-Learning: E-TECH
-บทที่ 6 อุปกรณ์และการป้องกันระบบไฟฟ้า, Power System Protections, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา

Tags: , , , , ,

No comments yet.

Leave a Reply

สาเหตุฟิวส์ขาด ในวงจรคาปาซิเตอร์

ฟิวส์โรงงานอุตสาหกรรม

สาเหตุฟิวส์ขาด ในวงจรคาปาซิเตอร์ ในการบำรุงรักษาวงจรคาปาซิเตอร์ นิยมใช้ ฟิวส์เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง เป็นอุปกรณ์ป้องกัน การลัดวงจรในวงจรคาปาซิเตอร์ ปัญหาในวงจรคาปาซิเตอร์ อีกปัญหาหนึ่งที่ พบเป็นประจำ คือ ฟิวส์ขาด อาจจำแนกสาเหตุได้ดังนี้ 1.  ขนาดของฟิวส์ไม่เหมาะสม กับคาปาซิเตอร์ที่ใช้รวมกันอยู่ หลักการในการเลือกคือ เลือกฟิวส์ให้มีกระแสพิกัด ประมาณ 1.65 [...]

ยกเลิกการกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมฟิวส์ก้ามปู

ยกเลิกฟิวส์ก้ามปู

ประกาศสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เรื่อง การยกเลิกการกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมฟิวส์ก้ามปู ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน   ตามที่ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมฟิวส์ก้ามปูต้องเป็นไปตามมาตรฐาน พ.ศ. ๒๕๓๐ ไปแล้วนั้น เห็นสมควรยกเลิกการกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมฟิวส์ก้ามปูต้องเป็นไปตาม มาตรฐาน มาตรฐานเลขที่ มอก. ๑๐-๒๕๒๙ เนื่องจากปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลง วิธีการเดินสายไฟฟ้าภายในอาคารสถานที่โดย ใช้เครื่องตัดวงจร (CIRCUIT BREAKER) เป็นอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินในวงจรแขนงสำหรับจ่ายไฟฟ้าของอาคารสถานที่ต่างๆ [...]

ฟิวส์แรงดันต่ำ

ฟิวส์แรงดันต่ำ  (Low Voltage Fuses) ฟิวส์แรงดันต่ำเป็นอุปปกรณ์ ทางไฟฟ้าใช้ป้องกันกระแสเกินโดยทำการตัดวงจร ฟิวส์ได้รับกระแสไฟฟ้าเกินจะหลอมละลายที่ทำให้ฟิวส์ขาด ฟิวส์แรงต่ำตามมาตรฐาน IEC แบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ 1. D-fuse Link (Diazed) 2. Do-fuse Link [...]

Ferraz Shawmut

ferraz shawmut ฟิวส์

Ferraz Shawmut    Ferraz Fuse มหาอำนาจแห่งวงการ Fuse เป็น  Global  Band และ ผู้ชำนาญ  ในเรื่อง การปกป้อง อุปกรณ์ไฟฟ้าและ อุปกรณ์ด้าน เทอร์โมมิเตอร์    ในอุตสาหกรรม รองรับตลาดไฟฟ้าอุตสาหกรรม   ดังนี้ [...]